Potrzeba prywatności u dziecka

Potrzeba prywatności u dziecka - niepokojący objaw czy naturalny etap rozwoju?

Potrzeba prywatności jest ważnym krokiem, jaki dziecko stawia w kierunku własnej niezależności. To kamień milowy w budowaniu własnej tożsamości poczuciu bycia osobą odrębną, ważną, wartościową, pełną indywidualnych, sobie tylko właściwych cech. Choć bardzo trudno jest nam, rodzicom, określić na ile swobody w decydowaniu o sobie należy dziecku pozwolić, podjęcie decyzji o zwiększaniu przestrzeni do prywatności jest konieczne dla prawidłowego rozwoju psychicznego dziecka. 

Dziecięca prywatność od czego zacząć?

Pierwszym elementem własnej niezależności jest obszar należący do dziecka, jego łóżeczko, kącik zabaw, pokój jednym słowem określony w przestrzeni kawałek podłogi. Ten obszar stanowi swoiste miejsce święte, to tam dziecko trzymać będzie wszystkie swoje skarby. Tam leżeć będą zabawki, książeczki, ubranka, kocyk, poduszka, z czasem staną tam jego ulubione płyty, plakaty czy deskorolka. W nauce dyscypliny ważne jest ustalenie zasad rządzących taką przestrzenią o ile we wspólnym pokoju utrzymujemy porządek, o tyle dość elastycznie możemy podejść do bałaganu w pokoju dziecka. Uczenie porządku jest ważne, ale nie należy do tego podchodzić bezwzględnie. Warto, by pokój dziecięcy był miejscem, w którym to dziecko częściowo ustala zasady. Jeżeli ma drzwi, należy zapukać przecież tego samego wymagamy od dzieci, gdy wchodzą do naszej sypialni. Ta dziecięca prywatna przestrzeń staje się dobrym polem do ćwiczeń zasad współżycia społecznego. 

Sekrety i tajemnice

Przez długi czas to my, rodzice, pełnimy rolę powierników dziecięcych sekretów, przeżywanych emocji w sytuacji sukcesu czy porażki. Ważna jest nasza obecność, zrozumienie i bliskość, jaka się w ten sposób między nami tworzy. Jednak w miarę dorastania nasze miejsce zajmą rówieśnicy sprawiając, że świat naszego dziecka może się nieco od nas oddalić i rozmyć. Możemy mieć nawet wrażenie, że coś nam umyka. Nic bardziej mylnego aktywne zainteresowanie szerszym otoczeniem społecznym pojawia się u dzieci w okolicach czwartego roku życia, a zyskuje na znaczeniu wraz z rozpoczęciem edukacji w szkole. Pojawiają się wówczas wypowiedzi: nie mogę powiedzieć to sekret, to moja tajemnica, to moja prywatna sprawa. Nie naciskajmy, chcąc się wszystkiego dowiedzieć chyba, że mamy podstawy sądzić, że tajemnice mogą dotyczyć kwestii zagrażających zdrowiu fizycznemu i psychicznemu dzieci czy poziomowi ich bezpieczeństwa. Bądźmy uważni, obserwujący, ale nie nachalni do sekretów swoich dzieci podejdźmy z należytym szacunkiem. Kiedy nie będziemy zadawać zbyt wielu pytań, z czasem dziecko samo może chcieć się z nami podzielić niektórymi przeżyciami i doświadczeniami związanymi z dorastaniem. 

Granice, których nie wolno przekraczać

Przyszło nam żyć w czasach niosących ze sobą określony poziom zagrożenia dla dzieci i młodzieży, stąd tak ważna wydaje się nieustanna profilaktyka i rozmowy z dziećmi na temat bezpiecznych i intymnych granic. Jako dorośli musimy przygotować swoich podopiecznych do różnych sytuacji, które mogą ich spotkać: 

  • GDY DZIECKO JEST SAMO W DOMU uczymy, by nie otwierało nikomu obcemu drzwi.
  • W KONTAKCIE Z DOROSŁYM młody człowiek powinien zachowywać się z szacunkiem adekwatnym do wieku, ale nie może robić wszystkiego, co każą mu dorośli szczególnie, jeśli jest to nowe, zaskakujące czy nieprzyjemne. Niech będzie ostrożne wobec tych, którzy używają określeń specjalny przyjaciel, nasz sekret czy tajemnica w szczególności, jeśli wiąże się to z dawaniem prezentów.
  • W KONTAKCIE Z RÓWIEŚNIKIEM ma prawo powiedzieć NIE. Musi wiedzieć, że są rzeczy, do których rówieśnicy nie powinni namawiać oraz przedmioty, których nie dzieli się z innymi. 

    RADY DLA RODZICÓW:
  • pamiętajmy, że nasze dziecko ma prawo się wstydzić jako dorośli musimy być wrażliwi na moment, w którym wstyd zacznie być dla dziecka odczuwalny. Ma ono prawo powiedzieć do nas: tato, chcę kąpać się sama, a zadaniem rodzica jest tą potrzebę uszanować. To bardzo ważne zlekceważone uczucie wstydu może w konsekwencji pozbawić dziecko instynktownej umiejętności chronienia własnego ciała!!!
  • uczmy dziecko mówić STOP, gdy dotyk rówieśnika lub dorosłego jest dla dziecka nieprzyjemny. Dzieci lubią być przytulane, całowane i głaskane, bądźmy jednak wrażliwi na wszelkie sygnały świadczące o poczuciu dyskomfortu.
  • co, jeżeli dobrym sposobem ćwiczenia bezpiecznych zachowań jest wspólne gdybanie, a co, jeżeli ktoś zaoferuje ci cukierki w zamian za to, że pójdziesz z nim do domu. Zadając sobie tego typu pytania i tworząc prawdopodobne scenariusze wyposażamy dziecko w cenne narzędzie radzenia sobie w sytuacji nowej, nieprzewidywalnej. 

    Źródło: "Czas Dzieci" portal informacyjno-rozrywkowy. 
    Agnieszka Gąstoł 
    psychoterapeuta, psycholog, pedagog specjalny.